(ANKARA)- CHP Dış Politika Kurulu, S-400’lerin F-35 veya başka bir gerekçeyle elden çıkarılmasının Türk hava sahasında “telafisi mümkün olmayan boşluklar” yaratacağını belirtti. Türkiye’nin savaş uçağı ihtiyacını KAAN ve Eurofighter tedarikleriyle programladığını ifade eden kurul, F-35 tedarikinin pratik sebeplerle mümkün görülmediğini kaydetti.
CHP Dış Politika Kurulu, 2 Ekim tarihli toplantısına ilişkin değerlendirmelerinde Türkiye’nin hava savunması, Rusya-Ukrayna savaşı, Karadeniz güvenliği, Mekke Anlaşması, ABD-İran çatışması, Irak ve Türkiye-Yunanistan ilişkilerini ele aldı. Bölgesel çatışmaların genişleme riskine dikkat çekilen açıklamada, sorunların diplomatik yollarla çözülmesi gerektiği vurgulandı.
Türkiye’nin hava sahasının korunmasına ilişkin değerlendirmede, süregelen çatışmaların hava savunma sistemlerine duyulan ihtiyacı artırdığı belirtilerek şu ifadeler kullanıldı:
“Bu bağlamda, Türkiye envanterindeki en etkili hava savunma sistemi hala S-400’ler olmaya devam etmektedir. F-35 veya başka bir gerekçeyle bu sistemlerin elden çıkarılması Türk hava sahasında telafisi mümkün olmayan boşluklar yaratacak ve Türkiye’ye hasmane veya tehdit olmak yolundaki devletleri cesaretlendirecektir. Bu düşüncenin bir daha gündeme getirilmemek üzere ortadan kaldırılmasında hayati çıkar görülmektedir.”
Kurul, F-35’in performansının Türkiye’nin proje dışı bırakılmasının ardından düştüğünü ve kullanımının diğer ülkeler için kısıtlandığını savunarak, “Türkiye bu ihtiyacını KAAN milli uçak ve Eurofighter tedarikleriyle programlamış olup F-35’in tekrar envantere girebilmesi pratik sebeplerle de mümkün görülmemektedir” değerlendirmesinde bulundu.
ÇATIŞMALARIN GENİŞLEME RİSKİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
“Jeopolitik Belirsizlikler/Üçüncü Dünya Savaşı” başlıklı bölümde, güvenlik politikalarının endişe verici bir gelişim içinde olduğu belirtildi. İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşın konvansiyonel eşikten nükleer aşamaya taşınması ve diğer güçlerin çatışmaya katılması ihtimaline dikkat çekildi. Babülmendep ve Kızıldeniz’deki krizin de diplomatik uzlaşının dışlanması halinde kara harekatı ve başka ülkelerin müdahaleleriyle genişleyebileceği değerlendirmesi yapıldı.
Rusya-Ukrayna savaşının komşu ülkelere ve NATO’ya yayılması, Baltık Bölgesi ile Kaliningrad’ın “sahte bayrak operasyonlarıyla” silahlı çatışmaya sürüklenmesi olasılıklarının da ihtimal dışı görülmediği kaydedildi. Açıklamada, “Bir yeni uluslararası düzen oluşuncaya kadar meydana gelecek kaos ortamına göre değişik boyutlarda düşünsel hazırlık içinde olunması zamanı gelmiş görülmektedir” denildi.
NATO’NUN RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINA TARAF OLMAMASI VURGUSU
Rusya-Ukrayna savaşında, sahada elde edilecek başarılara bağlı kalınmaksızın görüşmeler yoluyla bir an önce güvenlik anlaşmasına ulaşılması gerektiği belirtilen açıklamada, NATO’nun hiçbir şekilde savaşa taraf olmamasının sağlanması istendi. Karadeniz’de Türk deniz ticaret filoları ve denizcilerin güvenliğinin öncelenmesi için gereken adımların önceden atılmasının kritik önem taşıdığı vurgulandı.
Baltık Bölgesi ve Kaliningrad’a ilişkin değerlendirmede ise “İttifak içindeki caydırıcı faaliyetlere iştirak ederken NATO’nun bu konudaki muhtemel aşırılıklarının önlenmesi Türkiye’nin çıkarlarının ve Rusya ilişkilerinin zedelenmemesi için gerekli görülmektedir” ifadelerine yer verildi.
MEKKE ANLAŞMASI VE SUUDİ-HUSİ ÇATIŞMASINDA DİPLOMASİ ÇAĞRISI
İran’ın Mekke Anlaşması’na ilişkin destekleyici açıklamalarının memnuniyetle karşılandığı belirtilen açıklamada, Mısır’ın anlaşmada yer alması beklentisinin sürdüğü kaydedildi. Bununla birlikte Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki 8 Eylül tarihli Üçlü El-Alamein Deklarasyonu ile 23 Eylül tarihli savunma bakanları müşterek bildirisinin dikkatle izlenmesi gerektiği ifade edildi.
Henüz yürürlüğe girmemiş ve müzakereleri tamamlanmamış Mekke Anlaşması taslağının Suudi-Husi sorununu çözme kapasitesinin bulunmadığı değerlendirmesi yapılan açıklamada, sorunun diplomatik araçlarla çözülmesine özen gösterilmesi istendi. “Sahte bayrak operasyonlarıyla yaratılmış suni gündemler” karşısında devlet aklının öne çıkarılması ve istikrarı bozacak hatalardan kaçınılması gerektiği belirtildi.
Basra Körfezi’ndeki gelişmelere ilişkin ise “ABD-İran çatışmasının önerilen 7 günlük ateşkes ve devamındaki müzakerelerle çözülebileceği ümidi korunmaktadır” denildi.
BAŞİKA’DAN KOŞULLU VE KADEMELİ GERİ ÇEKİLMEYE DESTEK
Kurul, ABD’nin Irak’tan çekilmesi ve Irak’ın egemenliği ile toprak bütünlüğünü yeniden kazanmasına ilişkin gelişmeleri olumlu değerlendirdiğini bildirdi. Bu gelişmelerin ülkedeki yatırım iklimini iyileştireceği belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:
“Başika’daki Türk askeri varlığının Irak’tan kaynaklanan askeri tehdidin azaltılmasına bağlı olarak kademeli geri çekilmesi desteklenmektedir. Diğer savaşçıların ve Haşdi Şabi unsurlarının silahsızlandırılması bu beklentiyi güçlendirecektir.”
Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı’na ilişkin anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesi beklentisi de dile getirilerek hattın kapasitesinin artırılmasının Irak Kalkınma Yolu ve diğer iş birliği alanlarının geliştirilmesine destek sağlayacağı kaydedildi.
YUNANİSTAN’IN POLİTİKALARINA “ÇELİŞKİ” ELEŞTİRİSİ
Yunanistan’ın bir yandan Türkiye ile güven artırıcı önlemler kapsamındaki faaliyetlere katılırken diğer yandan Ege’de tek taraflı deniz parkları ilan etmesi, deniz mekansal planlaması, adaların silahlandırılması ve deniz yetki alanlarına ilişkin iddialarının çelişkili olduğu belirtildi.
Açıklamada, Yunanistan’ın Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni Kıbrıs’ta 52 yıldır devam eden barış ve istikrar dönemini zedeleyecek şekilde cesaretlendirdiği ve Türkiye aleyhine ittifaklar kurmaya çalıştığı savunuldu. Kurul, “İkili ilişkilerin bu durumu dikkate alarak düzenlenmesi uygun olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
